Jevrejsko groblje

Jevrejsko groblje

Jevrejsko groblje u Beogradu, osim što je jedino jevrejsko groblje gde se vrše sahrane, ono je i kulturno dobro na kome se nalaze svedočanstva i važna istorijska obeležja i spomenici poput: Spomenika poginulim ratnicima za spas, slobodu i ujedinjenje otadzbine (1912 – 1919) otkriven 1927. godine, na kraju glavne aleje je Spomenik jevrejskim žrtvama fašizma, arhitekte Bogdana Bogdanovića koji je otkriven 1952. godine, zatim Spomenik austrijskim Jevrejima koji su 1941. ubijeni u Zasavici kod Šapca, Spomenik nad zajedničkom grobnicom u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci dece umrle od španske groznice između dva rata. U istorijski važna obeležja spada i grobnica sa nadgrobnim obeležjem u obliku sarkofaga sa posmrtnim ostacima 13 rabina i učitelja koji su 1928. godine preneti sa groblja u Dalmatinskoj i Spomenik  nad „genizom – skrovištem starih neupotrebljivih svetih knjiga i utvara“ ukrašen otvorenim svitkom Tore i knjigama od kamena.

Nakon gotovo potpunog uništenja beogradske jevrejske zajednice u Holokaustu, jevrejsko groblje je ostalo jedno od najvažnijih svedočanstava o njenom postojanju pre Drugog svetskog rata.  Tada  je jevrejsko groblje nosilo naziv Novo groblje i bilo je u vlasništvu Crkveno-školske jevrejske opštine sefardskog obreda. Služilo je pre svega za potrebe sahranjivanja Jevreja sefardske provenijencije, sa povremenim ukopima pripadnika Aškenaske jevrejske opštine

Danas je jevrejsko groblje jedino jevrejsko groblje u Beogradu gde se vrše sahrane te je osim održavanja i zaštite postojećeg spomeničkog kompleksa, neophodno i proširenje groblja. Zahvaljujući naporima uprave Jevrejske opštine Beograd i dobrim odnosima sa Gradom Beogradom i Republikom Srbijom, postignuti su izuzetni rezultati u procesu uređenja i proširenja Jevrejkog  groblja u Beogradu.

Rani javni uvid povodom izrade PDR za Jevrejsko groblje

Komisija za planove Skupštine grada Beograda, na sednici održanoj 18. juna 2019. godine, na osnovu čl. 45a. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik Republike Srbije” br. 72/09, 81/09, 64/10, 24/11, 121/12, 42/13, 50/13, 98/13, 132/14, 145/14, 83/18 i 31/19) i čl. 11. i 19. Poslovnika o radu Komisije za planove Skupštine grada Beograda, donela je Zaključak kojim je oglasila Rani javni uvod povodom izrade detaljne regulacije za jevrejsko groblje u Beogradu.

Ovde možete pogledati Plan detaljne regulacije za jevrejskog groblja, Urbanističkog zavoda Beograd.

http://www.beograd.rs/images/file/8f0c8645bb027aaa41e44a3fddb9fa98_1139635000.pdf

Istorija jevrejskog groblja

Prva pisana potvrda o zemljištu na kome se danas nalazi sefardsko jevrejsko groblje, datira iz 1888. godine gde se potvrđuje da je Crkveno-školska jevrejska opština u Beogradu od izvesnog Đorđa Kurtovića kupila zemljište u Grobljanskoj (danas Ruzveltovoj) ulici u Beogradu.

Kad je Novim generalnim planom za grad Beograd 1925. odlučeno da se staro jevrejsko groblje potpuno izmesti  iz Dalmatinske ulice, nastala je potreba da se zemljište za novo jevrejsko groblje proširi.

Na prostoru starog jevrejskog groblja na Paliluli 1928. godine, održan je svečani obred sahranjivanja posmrtnih ostataka u zajedničku kosturnicu i preneti su posmrtni ostaci 13 rabina i učitelja na novo jevrejsko groblje, gde su sahranjeni u zajedničku grobnicu, nad kojom je podignut spomenik u obliku sarkofaga. Sa starog groblja su preneti i spomenici u obliku horizontalnih kamenih ploča, sa imenima pokojnika na hebrejskom jeziku i godinom smrti, bez dužih epitafa.

Nakon proširenja, Sefardsko groblje je do danas zadržalo istu površinu. 12.748 kvadratnih metara na kojoj se nalazi 4.000 nadgrobnih spomenika.

U Ruzveltovoj ulici, preko puta sefardskog,  nalazi se Aškenasko groblje koje je u stvari deo beogradskog Novog groblja, a odvojeno je od njega zidom. Pripreme terena za ovo groblje vršene su istovremeno sa otkupom zemljišta za beogradsko Novo groblje, koje je nastalo 1876. Na  Aškenaskom  groblju se više ne vrše sahrane.